zo - dziewczyna bez imienia

sł. i muz. Paweł Małolepszy

Dziewczyna ze zdradzonego kraju.
Gdy śpi, to oczy ma otwarte.
Przechadza się po życia skraju.
I prawdę chowa za kenkartę.
Dziewczyna bez własnego adresu.
Wyrwana wojną z ciepła domu.
Nikt obcy dróg jej nie zna kresu,
Bo już nie zwierza się nikomu.
Dziewczyna o wielu imionach.
Dziewczyna o wielu twarzach.
Ze strachem w obcych mieszka domach.
Ze strachu umierać jej się zdarza.
Dziewczyna o nieswoim imieniu.
Dziewczyna o nie swojej twarzy.
Nosi swą duszę na ramieniu.
A na dnie swojej duszy marzy.

A pierwszym jej marzeniem jest,
Beztrosko wybiec na wiosenny deszcz.
A drugim jej marzeniem jest,
Zatańczyć boso w przedwieczornej mgle.
I mieszkać w domu, który widzi w każdym śnie.

Dziewczyna, której wroga oczy,
Ślad każdy śledzą niestrudzenie,
Samotne z wrogiem bitwy toczy,
O wolność, prawdę i istnienie.
Dziewczyna, której ręce wroga,
Nie raz kopały już mogiły,
Gubi złe cienie na rozdrożach,
By - cienie złe - jej nie zgubiły.
Dziewczyna, której serce pękło,
Gdy wróg za jej życie wziął zapłatę,
Co dzień z kalendarzy pewną ręką,
Wykreśla śmierci swojej datę.
Dziewczyna, co twego imienia,
Nigdy nie wezwie nadaremno.
Szuka dla duszy ukojenia.
A duszę ma dziewczęco zwiewną.

Mroczne miało być jej wesele - druhna miała we włosy kwiaty wplecione.
Nie! To był cierń!
Mroczne miało być jej wesele - druhna miała paznokcie czerwone.
Nie! To była krew!
A pan młody na knucie zaciskał swe dłonie i bił z całych sił.
Raz, po raz, uderzał w rytm.
I krzyczał doń: "Mów! Bo cię piekło pochłonie!
Wydaj mi ją, a będziesz żyć!"

Elizabeth, Elise, Elżbieta.
River, Watson, Grochowska, Zo.
Dziewczyna... łącznik, żołnierz... kobieta.
Jedno życie... jedno życie... jedno życie przeżyte razy sto.

Piosenka poświęcona generał AK Elżbiecie Zawackiej pseudonim Zo. Urodzona w Toruniu w 1909 r. Do 11 roku życia mówiła prawie wyłącznie po niemiecku. Właśnie dzięki temu, że perfekcyjnie znała ten język, mogła - jako kurierka - ponad sto razy przekraczać granice okupowanych przez Niemców krajów i przewozić meldunki. Niemcy aresztowali, wywieźli do obozów i wymordowali całą jej rodzinę. Wydana przez łączniczkę, która nie wytrzymała tortur, ucieka śledzącym ją Niemcom, skacząc z pędzącego pociągu. W międzyczasie ostrzega o wsypie kilka innych kurierek i ukrywa przed Niemcami walizkę z pieniędzmi i konspiracyjną dokumentacją.